Media środowiskowe

PRASA ŚRODOWISKOWA W POLSCE
TYPY I GATUNKI

Typy i gatunki prasy środowiskowej.

W skład prasy środowiskowej wchodzą: prasa zakładowa, szkolna i akademicka, prasa stowarzyszeń i towarzystw lokalnych, prasa innych podmiotów wydawniczych.

Wg Tomasza Gobana- Klasa do prasy środowiskowej możemy zaliczyć m.in. prasę studencką, wojskową, więzienną, kobiecą, dla dzieci i młodzieży, seniorów, a także prasę poszczególnych kategorii zawodowych.

Prasa środowiskowa. Charakterystyka, liczby, przykłady.

Termin prasa środowiskowa obejmuje zjawiska prasowe (lub prasopodobne), które treściowo i przestrzennie są związane z miejscem zamieszkania lub pracy (nauki) odbiorców, a przeważnie także wydawców. Wydawnictwa te adresowane są na ogół nie do wszystkich członków danej zbiorowości terytorialnej, lecz do określonych środowisk, które są tworzone przez aktualne usytuowanie społeczne lub zawodowe, mogące mieć charakter względnie trwały. Poza miejscem zamieszkania i pracy wyznacznikami przynależności do określonych środowisk mogą być zainteresowania, członkostwo w organizacjach społecznych czy odgrywanie lokalnych ról społecznych. Autorzy zajmujący się prasą środowiskową zazwyczaj nie tworzą własnych definicji tego pojęcia, przedstawiają jedynie wspólne cechy tytułów należących do tej grupy lub ograniczają się do porównania ich z prasą lokalną. Problemy klasyfikacyjne warunkuje zasięg geograficzny prasy środowiskowej. Może on mianowicie, podobnie jak prasa lokalna, obejmować jedną lub dwie gminy, ale również dzielnice miasta, blok, a nawet cały kraj.

Tytuły środowiskowe w przeważającej liczbie są periodykami non profit. Ich funkcjonowanie związane jest z partiami politycznymi, stowarzyszeniami, związkami zawodowymi, kościołami, organizacjami społeczno-kulturalnymi lub fundacjami.

Większość nakładu kolportowana jest na Śląsku oraz Warmii i Mazurach. Przeważająca część odbierana jest w obrębie małych społeczności lokalnych takich, jak wieś czy gmina, w większości poprzez prenumeratę. Wyjątek stanowił „Schlesisches Wochenblatt”. Uwzględniając jego zasięg i prezentowaną problematykę pokusić się można o stwierdzenie, że jest to tytuł ponadregionalny docierający do województw opolskiego i śląskiego, a w mniejszym zakresie warmińsko-mazurskiego i pomorskiego.

1. „Kurier Grudziądzki” - miesięcznik samorządowy miasta Grudziądza, wydawany przez Gospodarstwo Pomocnicze "IT PRESS" przy Miejskim Ośrodku Rekreacji Wypoczynku, drukowany przez Drukarnię Księży Werbistów, wydawany w 15 tysiącach egzemplarzy.

2. „Biuletyn” Kujawskiego Oddziału Stowarzyszenia Kupców Polskich – miesięcznik wydawany we Włocławku w okresie międzywojennym.

3. „Życie Szkolne” – miesięcznik wydawany we Włocławku w okresie międzywojennym.

4. „lustrowany Kurier Polski” – niewydawany już dziennik ogólnopolski, organ Stronnictwa Pracy (1945-1950), później Stronnictwa Demokratycznego (1950-1991), w latach 90. ukazujący się tylko w regionie kujawsko-pomorskim.

5. „Kwartalnik Akademicki” - Pierwszy numer KA ukazał się wiosną 2003 r. Oprócz działu o uczelni, kwartalnik proponował wiersze, Galerię Kwart-Aka (fotosy, malarstwo, rzeźba), dzienniki z podróży naukowych, cykl "Profesorów portret własny" (profesorowie o sobie, zdjęcia z domowego albumu), dział recenzji, ciekawe szkice, artykuły
6. „Krzyk Uczelni” – pismo studenckie UMK, bezpłatny miesięcznik.

Województwo	Lider	%	Najwyżej reg/ 2 reg	%	Pozostałe reg.	%
dolnośląskie	„Gazeta Wyborcza”	18,82	„Polska Gazeta Wrocławska”	12,72
kujawsko-pomorskie	„Gazeta Pomorska”	45,54	„Express Bydgoski”	15,22	„Nowości Dziennik Toruński”	12,6
lubelskie	„Dziennik Wschodni”	17,38	„Kurier Lubelski”	11,22
lubuskie	„Gazeta Lubuska”	49,42	„Polska Lubuskie”	0,62
łódzkie	„Polska Dziennik Łódzki”	23,43	„Express Ilustrowany”	21,88
małopolskie	„Fakt”	20,28	„Dziennik Polski”	20,8	„Polska Gazeta Krakowska”	17,5
podkarpackie podlaskie pomorskie wielkopolskie	„Gazeta Codzienna Nowiny” „Gazeta Współczesna” „Polska Dziennik Bałtycki” „Fakt”	22,12 29,05 29,44 20,82	„Super Nowości” „Kurier Poranny” „Głos Dziennik Pomorza” „Polska Głos Wielkopolski”	16,01 22,44 6,9 20,16	„Polska Białystok”	0,44

Tabela. Czytelnictwo dzienników regionalnych w poszczególnych województwach.

http://www.sbc.org.pl/Content/10017/brzoza.pdf

http://www.remixmedia.pl/prasa-srodowiskowa-w-usa-cz-1/

http://www.sbc.org.pl/Content/10017/brzoza.pdf

http://www.europeistyka.uw.edu.pl/zasoby/okladki/Jas01.pdf

https://repozytorium.ka.edu.pl/bitstream/handle/11315/1753/Ga%C5%82ka_Tadeusz_Miedzy_prasa_ogolnopolska_a_lokalna_2008.pdf?sequence=1

https://pl.wikipedia.org/wiki/Kategoria:Media_w_wojew%C3%B3dztwie_kujawsko-pomorskim

PRASA PARAFIALNA

Prasa parafialna – czasopisma wydawane przez parafie różnych wyznań - katolickie, prawosławne, protestanckie. Czasopismo obejmuje zazwyczaj swoim zasięgiem obszar jednej parafii, ale zdarzają się tytuły wydawane wspólnie przez dwie lub trzy parafie.

Nie należy zaniedbać tworzenia lokalnych środków społecznego przekazu, nawet na szczeblu parafialnym - pisał Jan Paweł II w adhortacji apostolskiej Ecclesia i Europa.

Prasa parafialna w zdecydowanej większości nie spełniała podstawowych kryteriów definiujących prasę, nie uwzględniała także wszystkich gatunków dziennikarskich. Nie wiele osób redagujących gazety parafialne miało przygotowanie dziennikarskie, na miarę ówczesnych możliwości polskiego Kościoła podjęte zostały różne inicjatywy, by pomóc parafialnym dziennikarzom.

Pierwsze czasopisma parafialne ukazywały się w Polsce już przed I wojną światową . Wydawane były np. tytuły:

• Kalendarz Parafialny na rok pański... - wydawany w Warszawie w latach 1873-74, a później jeszcze w roku 1932;
• Tygodnik Kościelny dla Parafii Bożego Ciała - wydawany w Poznaniu od 1912 roku;
• Tygodnik Kościelny Parafii Archikatedralnej - wydawany w Poznaniu w latach 1914-1939.
• Głos Świętego Franciszka - wydawany w latach 1908-1926 w Częstochowie

Wybuch II wojny światowej przerwał wydawanie większości pism parafialnych na ziemiach polskich - tylko nieliczne tytuły zostały wznowione podczas okupacji i były to niemieckojęzyczne czasopisma wydawane na Śląsku. Przykładem takiego pisma są Wiadomości Parafialne. Pfarrmtliche Nachrichten. Parafia św. Józefa Katowice-Załęże, był to tygodnik wydawany w języku polskim i niemieckim w latach 1934 do września 1939 r.

Po zakończeniu II wojny światowej wolna prasa lokalna przestałą istnieć, a Kościół katolicki został poddany represjom, dlatego też nie można było wznowić wydawania pism parafialnych.

Na początku lat dziewięćdziesiątych w wielu polskich parafiach zaczęły ukazywać się pisma skierowane do wspólnoty wiernych. Według Włodzimierza Chorązkiego w latach 1989-1999 liczba tytułów prasy lokalnej i sublokalnej zawierała się w granicach 1600 - 2500 z czego 1/4 stanowiła prasa parafialna.

Przykładem pierwszych prób wydawniczych może być gazeta Na Górce, wydawane przez Parafię Podwyższenia Krzyża w Krakowie-Kurdwanowie, którego pierwszy numer ukazał się w listopadzie 1985 roku. Po roku 1989 czasopisma parafialne zaczęły się pojawiać w wielu parafiach.

Przykłady prasy parafialnej:

·      Apostoł

·      Antonii

·      Serce

·      Wspólnota

·      Przy Kościele Uniwersyteckim         

·      Co u nas nowego?

·      Nasza Parafia

·      U Piotra i Pawła

·      Głos św. Antoniego

·      Pasterz

·      Nadzieja

·      Matka i Królowa

·      Pasterz

·      Chodźcie a zobaczycie

·      Z życia naszej Parafii

·      La Salette

·      Ku Niebu

·      Dobra nowina dla każdego

·      Z Ostrowskiej Konkatedry

·      Sanctus

·      Magnificat

·      Święty Józef Rzemieślnik

Ilość wydawanych gazet parafialnych w diecezjach:

Lp.	Diecezja	Ilość gazetek
1	drohiczyńska	5
2	łomżyńska	5
3	łowicka	5
4	siedlecka	5
5	zamojsko – lubaczowska	5
6	sandomierska	7
7	ełcka	9
8	białostocka	11
9	elbląska	11
10	pelplińska	11
11	częstochowska	13
12	świdnicka	13
13	gnieźnieńska	14
14	kaliska	16
15	radomska	18
16	sosnowiecka	19
17	warmińska	19
18	szczecińsko - kamieńska	21
19	legnicka	21
20	warszawsko-praska	21
21	zielonogórsko - gorzowska	21
22	bydgoska	23
23	włocławska	23
24	rzeszowska	23
25	kielecka	24
26	łódzka	25
27	płocka	30
28	gliwicka	34
29	przemyska	37
30	opolska	38
31	toruńska	39
32	bielsko - żywiecka	39
33	lubelska	47
34	koszalińsko - kołobrzeska	47
35	poznańska	52
36	wrocławska	55
37	gdańska	60
38	tarnowska	84
39	katowicka	98
40	warszawska	98
41	krakowska	11

Gazetki ze względu na częstotliwość ukazywania się:

·      roczniki: 1

·      tygodniki: 177

·      dwutygodniki: 35

·      miesięczniki: 413

·      dwumiesięczniki: 55

·      kwartalniki: 78

·      nieregularnie: 63

·      brak danych: 495

Ilość wydawanych gazet parafialnych w województwach:

Lp	Województwo	Ilość gazetek
1	lubuskie	21
2	podlaskie	25
3	świętokrzyskie	28
4	łódzkie	31
5	opolskie	39
6	warmińsko - mazurskie	41
7	zachodniopomorskie	51
8	lubelskie	57
10	kujawsko - pomorskie	67
11	podkarpackie	68
11	pomorskie	78
12	wielkopolskie	91
13	dolnośląskie	92
14	mazowieckie	166
15	śląskie	190
16	małopolskie	215

http://www.prasaparafialna.pl/czytelnia/prace_naukowe/wspolczesna_prasa_katolicka_w_polsce/rozdzial_3_prasa_parafialna

http://www.prasaparafialna.pl/

https://pl.wikipedia.org/wiki/Prasa_parafialna

http://www.ebib.pl/?page_id=908

https://pl.wikipedia.org/wiki/Media_lokalne

PRASA MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH

Zgodnie z Ustawą z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz języku regionalnym. Trzynaście społeczności uzyskało status mniejszości narodowych lub etnicznych.

Są to: Białorusini, Czesi, Karaimi, Litwini, Łemkowie, Niemcy, Ormianie, Romowie, Rosjanie, Słowacy, Tatarzy, Ukraińcy i Żydzi. Różne akty prawne krajowe i zagraniczne wyznaczają kryteria doboru poszczególnych obywateli do określonych grup (m.in. etnicznych, narodowych, posługujących się językiem regionalnym), jednak czynią to według własnych partykularnych interesów politycznych i termin naród pojmują instrumentalnie.

Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce wydają kilkadziesiąt tytułów czasopism i biuletynów, w tym:
* "Ausra" - Lenkijos Lietuviu Leidinys, dwutygodnik wydawany w Puńsku przez Stowarzyszenie Litwinów w Polsce przy wsparciu Ministerstwa Kultury i Sztuki (MKiS). Ukazuje się od 1960 r. w języku litewskim, obecnie w nakładzie ok. 1,5 tys. egz.
* "Besida" - Łemkiwskij Trimisjacznyk, kwartalnik wydawany w Krynicy Górskiej przez Stowarzyszenie Łemków. Ukazuje się w języku łemkowskim w nakładzie ok. 500 egz.
* "Białoruskie Zeszyty Historyczne", półrocznik wydawany w Białymstoku przez Białoruskie Towarzystwo Historyczne przy wsparciu MKiS. Ukazuje się od 1994 r., a artykuły tu zamieszczone publikowane są w oryginalnej wersji językowej: polskiej, białoruskiej i rosyjskiej
* "Czasopis" - Pismo Informacyjno-Kulturalne Wschodniej Białostocczyzny, miesięcznik wydawany w Białymstoku przez Stowarzyszenie Dziennikarzy Białoruskich przy wsparciu MkiS. Ukazuje się od 1990 r., od roku następnego jako miesięcznik, w języku polskim i białoruskim (w wersji cyrylicznej i łacińskiej) w nakładzie ok. 2 tys. egz.
* "Dos Jidisze Wort - Słowo Żydowskie", dwutygodnik wydawany w Warszawie przez Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce przy wsparciu MKiS. Jest czasopismem dwujęzycznym, 60% w języku polskim, pozostałe w jidysz. Nakład ok. 1 tys. egz.
* "Hoffnung" - Czasopismo Niemców na Górnym Śląsku, miesięcznik wydawany w Katowicach przez Niemiecka Wspólnotę Roboczą "Pojednanie i Przyszłość" przy wsparciu MKiS. Wychodzi od 1993 r. w języku polskim i niemieckim w nakładzie ok. 10 tys. egz.
* "Jidełe" - Żydowskie Pismo Otwarte, wydawane w Warszawie od 1992 r. w języku polskim, przy wsparciu MKiS
* "Masurische Storchenpost", miesięcznik wydawany w Olsztynie przez Stowarzyszenie Mazurskie przy wsparciu MKiS. Ukazuje się od 1990 r. jako czasopismo dwujęzyczne (polsko-niemieckie), w nakładzie ok. 500 egz.
* "Midrasz" - Pismo Żydowskie, miesięcznik wydawany od 1997 r. w Warszawie przy wsparciu MKiS, w języku polskim
* "Nad Buhom i Narwoju", dwumiesięcznik wydawany w Bielsku Podlaskim przez Związek Ukraińców Podlasia przy wsparciu MKiS. Ukazuje się w języku polskim i ukraińskim od 1991 r. w nakładzie ok. 2 tys. egz.
* "Nase Slovo", tygodnik wydawany w Warszawie przez Związek Ukraińców w Polsce przy wsparciu MKiS. Ukazuje się od 1956 r. w języku ukraińskim (strona łemkowska w dialekcie łemkowskim) w nakładzie ok. 5 tys. egz.
* "Niwa", tygodnik wydawany w Białymstoku przez Radę Programową Tygodnika "Niwa" przy wsparciu MKiS. Ukazuje się od 1956 r. w języku białoruskim (po polsku przedruki i korespondencja) w nakładzie ok. 2 tys. egz.
* "Rocznik Tatarów Polskich" - Pismo Związku Tatarów Polskich, rocznik wydawany w Gdańsku przez ZTP przy wsparciu MKiS. Ukazuje się od 1994 r. w języku polskim (streszczenia w angielskim) w nakładzie ok. 500 egz.
* "Rrom p-o Drom", miesięcznik wydawany w Białymstoku przy wsparciu MKiS, początkowo przez organizację Romani Union, następnie przez Radę Romów w Polsce. Ukazuje się od 1991 r. w języku polskim i dialektach romskich w nakładzie ok. 4 tys. egz.
* "Schlesische Wochenblatt", tygodnik ogólnopolski wydawany w Opolu przez Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Niemców na Śląsku Opolskim przy wsparciu MKiS, w języku polskim i niemieckim w nakładzie ok. 7 tys. egz. Ukazuje się od roku 1990, od 1991 jako dwutygodniowy dodatek do "Trybuny Opolskiej" pod tytułem "Wiadomości Górnośląskie - Oberschlesische Nachrichten", od kwietnia 1991 jako odrębne czasopismo, od października 1993 jako tygodnik "Oberschlesische Zeitung - Gazeta Górnośląska". Od lutego 1995 roku pod obecnym tytułem
* "Watra", kwartalnik wydawany w Gorlicach przez Zjednoczenie Łemków, przy wsparciu MKiS. Ukazuje się od roku 1990 (do 1993 jako jednodniówka) w języku polskim, ukraińskim i dialekcie łemkowskim w nakładzie ok. 1 tys. egz.
* "Żivot", miesięcznik wydawany w Krakowie przez Towarzystwo Słowaków w Polsce przy wsparciu MKiS. Ukazuje się od roku 1958 (do 1995 r. wydawane przez Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Czechów i Słowaków w Polsce) w języku polskim, słowackim i czeskim, w nakładzie ok. 2 tys. egz.
Mniejszości wydają jeszcze wiele innych tytułów, w tym o charakterze religijnym. Na przykład:
* Bractwo Młodzieży Prawosławnej wydaje w języku białoruskim kwartalnik "Fos".
* Z Polskim Autokefalicznym Kościołem Prawosławnym związany jest "Przegląd Prawosławny".
* Ukazują się też ukraińskie czasopisma związane z Kościołem greckokatolickim, na przykład miesięcznik "Błahowist" i kwartalnik "Peremyśki Dzwony".
Część organizacji mniejszościowych wydaje również biuletyny, almanachy, jednodniówki i wkładki, na przykład
*Od 1993 r. wychodzi w Krakowie "Biuletyn Ormiańskiego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego" w języku polskim w nakładzie ok. 300 egz. Sporo tego rodzaju publikacji wydaje szczególnie mniejszość niemiecka.

http://www.zakorzenienie.most.org.pl/za8/05.htm
http://www.home.umk.pl/~tsb/sites/default/files/numer1/kruszewski.pdf